مقام زن از نگاه اسلام و قرآن
38 بازدید
موضوع: تاریخ و سیره
مصاحبه کننده : سایت شفقنا
محل مصاحبه : قم
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : پایگاه بین المللی شفقنا
تاریخ نشر : Apr 10 2015 12:00AM
تعداد شرکت کننده : 0

شفقنا زندگی- دبیر علمی گروه تاریخ پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، با تاکید بر اینکه ابعاد شخصیتی حضرت فاطمه (س) در عرصه های مختلف اجتماعی و خانوادگی جامعه به خوبی تبیین نشده است گفت: امروزه بیشترین مشکل زنان ایرانی در این است که چگونه باید از زندگی حضرت فاطمه(س) الگو برداری کنند، چرا که ابعاد مختلف زندگی ایشان را به خوبی و آن گونه که باید نمی شناسند. اگر مسائلی همچون سیره همسرداری و سیره خانه‌داری و سیره تربیتی کودکان ایشان را برای زنان مسلمان به صورت کاربردی توصیف نمایم، شکی نیست که تعداد الگوگیران بسیار بیشتر خواهد شد و مشکلات فعلی زنان جامعه که از عدم خودباوری و تزلزل جایگاه آنها در خانواده ریشه می گیرد نیز رفع خواهد شد.

حجت الاسلام محسن شریفی در گفت و گو با خبرنگارشفقنا زندگی، مقام و جایگاه زنان را در موقعیت های مختلف همسری و مادر از دیدگاه اسلام را مورد بررسی و ارزیابی قرار داد و اظهار کرد: در اسلام برای زن مقام والایی در نظر گرفته شده است، چنانکه در قرآن مجید وقتی سخن از آرامش و سکون برای انسان است از زن به عنوان آرامش دهنده یاد می‌شود. در سوره روم خدواند متعال می‌فرماید همسرانى از جنس خودتان براى شما آفريدم تا در كنار آنان آرامش يابيد. شکی نیست که این مقام خاص و ویژه تنها در اسلام برای زن در نظر گرفته شده و زمانی اهمیت آن مشخص می شود که می‌بینیم در آیات دیگر دعای پیامبر اکرم(ص) مایه آرامش مومنان دانسته شده و از این نظر زنان که وجودشان مایه ارامش است در کنار دعای پیامبر(ص) قرار گرفته‌اند.

وی در ادامه تصریح کرد: اسلام مقام زن را در دو حیطه همسری و مادری بسیار مورد توجه قرار داده و از این دو جهت برای زنان جایگاه و منزلت ویژه‌ای ترسیم کرده است. بدین صورت که در نگاه اسلام خانواده دارای منزلت و قداست خاصي است و از آنجا که زن مدیر خانواده به شمار می رود، بیشترین نقش را در این زمینه به خود اختصاص ‌داده و با توجه به مقام آرامش دهی زن باید توجه داشت که زنان بالاترین نقش را در حفظ کیان خانواده بر عهده دارند. در حقیقت آرامش و امنیت روانی که زن می‌تواند در خانه به همسر خود بدهد بی‌بدیل بوده و قرآن هم بر این نکته تاکید می‌کند.

این پژوهشگر حوزه علمیه قم، همچنین زنان را عهده دار نقش تربیتی جامعه دانست و گفت: این زنان هستند که مسئولیت مهم تربیت افراد جامعه را بر دوش دارند چرا که انسان‌ها در خانواده تربیت می شوند و سپس وارد اجتماع می شوند و زن به عنوان مدیر خانه و در جایگاه مادر که بیشترین حضور را در خانه دارد، می‌تواند بالاترین نقش را در این زمینه ایفاء نماید. از این‌رو زن مهمترین مسئولیت را در خانواده دارد و بی شک نقشی اساسی در تربیت فرزندان به عنوان افراد اجتماع خواهد داشت.

به گفته وی، علاوه موارد ذکر شده در زمینه جایگاه والای زنان از نگاه اسلام، نام یکی از سوره‌های قران مجید به نام نساء (یعنی زنان) اختصاص یافته است و در ایات این سوره بحث‌های زیادی درباره زنان وجود دارد در سوره نور و سایر سُور قرآنی مباحث مختلف زنان مورد توجه و عنایت قرار گرفته است.

دکتر شریفی در خصوص مقام زن از دیدگاه احادیث و روایات نیز افزود: جایگاه و مقام زن در ميان روایات و احادیث پيامبر اكرم(ص) و ائمه اطهار(ع) نیز فراوان به چشم می‌خورد که در مشهورترین آنها همسرداری و حفظ کیان خانواده به عنوان جهاد زنان تعریف شده و تاکید شده است که این گونه زنان که همت خود را صرف خانواده می‌کنند اجر و پاداش جهاد در راه خداوند را خواهند داشت. در روایات پیامبر اعظم(ص) سفارش بر رعایت حال زنان توسط جبرئیل بیان شده و همچنین آزار همسر را موجب پذیرفته نشدن نماز و کارهای نیک دانسته شده  و حتی علاقه به زن و عشق به نماز را یکسان یاد کرده تا مقام زن بر همگان مشخص شود.

دبیر علمی گروه تاریخ پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در پاسخ به این سووال که چرا زادروز تولد حضرت زهرا (س) به عنوان روز مادر ثبت شده است و این بانو چه ویژگی ها و خصوصیات فردی و شخصیتی دارد که می تواند به عنوان الگوی زنان در نقش های مختلف مادری و همسری باشد؟ گفت: حضرت فاطمه زهرا(س) به عنوان برترین بانوی اسلام می باشد و آن چنانکه در روایات شیعه و اهل سنت تصریح شده ایشان برترین بانوی دو عالم و عالمیان و یا برترین بانوی بهشتی می‌باشند. از این رو هیچ شکی نیست که مقام و جایگاه حضرت صدیقه طاهره (س) در اسلام و میان مسلمانان یگانه می‌باشد و انتخاب به جا و شایسته سالروز تولد ایشان برای روز زن و مادر نیز بر همین اساس می‌باشد.باید توجه داشت که همه مسلمانان بر مقام والای حضرت زهرا(س) معترف هستند و منابع و مصادر روایی و حدیثی مسلمانان اعم از شیعه و اهل سنت در بردارنده حجم زیادی از روایاتِ دال بر فضایل و مناقب آن حضرت می‌باشند و از این دست روایات به خوبی مشخص می‌شود که در میان گروه‌های مختلف اسلامی دختر رسول خدا(ص) حائز مقامی رفیع و بی‌بدیل می‌باشد. انتساب سوره کوثر به ایشان و ادامه نسل پیامبر اکرم(ص) از طریق دخت گرامیشان نیز بر این مقام و جایگاه دلالت دارد. تمام اینها سبب شده تا این روز به نام روز زن و مادر ثبت شود.

وی ادامه داد: البته وجود ویژگی‌ها و خصوصیات ذاتی حضرت فاطمه زهرا (س) را نیز باید مورد توجه قرار داد. چرا که آن حضرت با این که عمری کوتاه داشتند اما همین زمان کوتاه کافی بود تا برترین ویژگی‌ها و خصوصیات ایشان تجلی یابد. به طوری که می‌دانیم از همان زمان طفولیت که مادر گرامی خود را از دست دادند و در کنار پدر بزگوارشان رسول خدا(ص) بودند چنان رفتار می‌کردند که به ام ابیها یعنی مادر پدرش مشهور گشتند. بیان چگونگی رفتار و عملکرد ایشان زمانی که هنوز ازدواج نکرده بودند و به عنوان دختر رسول خدا(ص) حضور داشتند مجال دیگری را می‌طلبد.

بنابراظهارات شریفی، به خاطر همین ویژگی‌های فردی و شخصیتی است که از وقتی حضرت صدیقه طاهره(س)  به عنوان همسر و شریک زندگی امیرمومنان علی(ع) وارد خانه آن حضرت می‌شود، محبوبیتی بی‌همتا در نزد آن حضرت می‌یابد و همواره خانه آنها محفل عشق و صفا و دل دادگی به خالق بی‌همتا می شود. چنانکه وقتی از امیرالمومنین علی (ع) درباره ویژگی های حضرت زهرا (س) سوال ‌شد، در وصف فاطمه زهرا(س) فرمودند:" فاطمه بسيار مددكار و يارى‏كننده من در عبادت و طاعت خداوند بود «نعم العون على طاعه اللَّه‏". رسول خدا(ص) نیز درباره ویژگی و خصوصیت برجسته حضرت زهرا(س) فرمودند: «دخترم فاطمه، قلب و تمام جوارحش مملوّ از ايمان و يقين گشته، به طورى كه بالاتر از آن مرتبه، ايمان و يقينى قابل تصوّر نيست».پس ایمان و اطاعت خداوند برترین صفت حضرت فاطمه(س) می‌باشد که این ویژگی در همسرداری و مادری ایشان نیز کاملا متجلی شده و چنین خانواده‌ای می‌تواند به حدی از ایمان و اخلاص و یقین برسد که سه شب متوالی غذای افطار خود را به مسکین و یتیم و اسیر بدهد و خداوند نیز این اخلاص آنها را برای همه مسلمانان در ضمن آیات سوره انسان به تصویر می‌کشد.

این پژوهشگر حوزه دین، با بیان اینکه زنان جامعه ما در الگو گیری از شخصیت حضرت فاطمه(س) تا حدودی موفق عمل کرده اند خاطرنشان کرد: یکی از مسائل مهم در بررسی زندگی انسان‌های وارسته و بزرگ همین است که ما بتوانیم از عملکرد و اقدامات آنها درس بگیریم و در مسیر زندگی خود از آن تبعیت و پیروی نمایم. این مهم درباره الگوگیری زنان جامعه ما از حضرت فاطمه زهرا(س) نیز صادق است به ویژه که جایگاه والای ایشان برای ما روشن شده و بی‌شک ایشان برترین الگوی هر زن مسلمان در هر زمان و مکانی می‌باشد. به نظر می‌رسد زنان جامعه ما تا حدی توانسته‌اند از این الگوی حقیقی در زندگی خود بهره گیرند و برترین مصداق روشن این سخن را باید در مادران و زنان شهدای جامعه خود بیابیم که تعدادشان کم نیست. همچنین بسیاری از مادران و زنان آگاه جامعه ما در مقاطع مختلف نشان دادند که در زندگی خود از بزرگ بانوی اسلام الگوگیری کرده‌اند. اما روشن است هنوز تا رسیدن به نقطه مطلوب در زمینه الگوگیری زنان ما از زندگی حضرت زهرا(س) فاصله قابل توجهی داریم که باید در این مسیر کارهای اساسی صورت گیرد.

شریفی با تاکید بر اینکه باید ابعاد شخصیتی حضرت فاطمه (س) در عرصه های مختلف اجتماعی و خانوادگی جامعه به خوبی تبیین شود تصریح کرد: به نظر من مسئله مهم در این زمینه این است که هنوز ابعاد شخصیتی فاطمه زهرا(س) در عرصه‌های مختلف اجتماعی و به ویژه در عرصه خانواده و همسرداری و مادری به خوبی تببین نشده و شایسته است تا محققان و صاحب نظران در این زمینه تلاش بیشتری انجام دهند. تا راه برای شناخت بیشتر و فهم دقیق زندگی آن حضرت برای همه مسلمانان به ویژه زنان میسر شود.

این پژوهشگر حوزه دین، به مهم ترین مشکلات زنان جامعه ما اشاره کرد و گفت: امروزه بیشترین مشکل زنان ما در این است که چگونه باید از زندگی حضرت فاطمه(س) الگو برداری کنند چرا که ابعاد مختلف زندگی ایشان را به خوبی و آن گونه که باید نمی شناسند. اگر مسائلی همچون سیره همسرداری و سیره خانه‌داری و سیره تربیتی کودکان ایشان را برای زنان مسلمان به صورت کاربردی توصیف نمایم، شکی نداشته باشید که تعداد الگوگیران بسیار بیشتر خواهد شد. لذا به نظر من مشکل اساسی در بیان چگونگی الگوبرداری است و باید این را آموزش داد والا در صحیح بودن الگوگیری از زندگی آن حضرت همگان اتفاق نظر دارند.

وی با تاکید بر اینکه اسلام هیچ تبعیض و تفاوتی بین زن و مرد قایل نشده است و نسبت دادن اسلام به دینی ضد زن ظلم و نوعی جهالت است افزود: نخست باید توجه داشت که از آموزه‌های دینی و قرآنی اسلام بر می‌آید که از دیدگاه اسلام، زن و مرد از یک جنس خلق شدند و از لحاظ رتبی و منزلتی هیچ بحثی از تقدم و تاخری در میان نیست. چنانکه در آیات قرآن مجید  خلقت زن و مرد برای یکدیگر دانسته شده (روم/۲۱) و آنها را پوششی برای هم محسوب کرده‌اند (بقره/۱۸۷) تا یکدیگر را از فساد و تباهی باز دارند. به همین جهت باید گفت زن همچون مرد خلیفه خدا می‌باشد (بقره/۳۰) و هنگام خلقت زن و مرد از هر دوی آنها پیمان گرفته شده تا پیرو شیطان نباشند. این قیبل آموزه های دین اسلام را باید ناظر به جایگاه زن در اسلام دانست به ویژه که اسلام، فرامین و برنامه‌هایی خود را برای سعادت و خوشبختی همه انسان اعم از زن و مرد ارائه کرده و با مراجعه به متون دینی اسلام می‌بینیم که در خطابات دینی هم به مومنین (مردان با ایمان) و هم به مومنات (زنان با ایمان) هر دو و باهم توجه شده است.

به گفته شریفی، افرادی مثل شهید مطهری معتقد هستند که قرآن کریم احیا کننده حقوق زن می‌باشد و حتی مخالفان حداقل به این اندازه معتقدند که قرآن در عصر نزولش گام‌های بلندی به سود زن و حقوق انسانی او برداشته است. از سوی دیگر می‌دانیم اسلام برای زن و مرد متناسب با خلقت و ویژگی‌های که دارند، حقوق و وظایفی مطرح کرده و پاره‌ای از حقوق و تکالیف را برای مرد مناسب دانسته و پاره‌ای از آنها را برای زن مناسب تشخیص داده است. از همین‌رو فقهاء معتقدند که چون اسلام حدود وظایف زن و مرد را مشخص کرده، مرد نمی‌تواند چیزی خارج از وظایف زن مطالبه نماید و اگر سرپرستی خانواده را برای مرد مشخص کرده برای این است که هر اجتماع انسانی نیاز به سرپرست و رهبر دارد و انتخاب مرد به این خاطر می‌باشد.

وی خاطر نشان کرد: مباحثی همچون ارث و دیه نیز هر کدام دلایل خاصی دارند که باید در جای خودش به آنها توجه شود.بزرگترین شاهد ما بر این که زنان در اسلام جایگاه والای دارند و می‌توانند نقش مهم و تاثیرگذار داشته باشند و مطرح شدن برخی حقوق خاص زن و مرد هیچگاه مانعی بر رشد زنان نیست. این است که شخصیت‌های مانند حضرت فاطمه(س) و حضرت زینب(س) با اینکه زن بودند و در حجاب اسلامی و حفظ شرایط اجتماعی زن بودند اما در تاریخ تاثیر گذار بودند و باعث شدند تا نقش مهمی در تاریخ و تحولات آن ایفا نمایند. نقش آنها در عرصه‌های سیاسی، اجتماعی و به ویژه در زمینه تربیت انسان‌های بزرگ بیانگر این واقعیت غیر قابل انکار می‌باشد.

این پژوهشگر تاریخ اسلام عدم خودباوری و ضعف جایگاه زنان در خانواده را ‌ مهمترین مشکل و چالش پیش روی زنان جامعه ما ارزیابی کرد و گفت: به نظر من عدم خودباوری و ضعف جایگاه زنان در خانه و خانواده‌ مهمترین مشکل و چالش پیش روی زنان جامعه ما می‌باشد. به این معنا که زنان جامعه ما در برابر تهاجمات فرهنگی بیگانه و القاء نادرستی که به آنان شده، در موضع انفعالی قرار گرفتند و سعی می‌کنند خود را با نظامی که از فرهنگ ما بیگانه است تطبیق دهند و این نه تنها مشکلی از زنان حل نکرده که بر مشکلات آنان افزوده و باعث شده تا زن جامعه ما الگوی مناسب خود را پیدا نکند. در این مسیر دشمن سعی می‌کند تا با مطرح کردن شبهات و القائات نادرست به زنان چنین وانمود کند که آنها از حقوق خود بهره‌ای ندارند. در حالی که پیشتر گفتیم که جایگاهی که اسلام برای زن ترسیم کرده بسیار عالی و ممتاز است.

وی همچنین به مهم ترین راهکار رفع مشکل زنان جامعه اشاره کرد و افزود: اما راهکار این مشکل چنانکه پیشتر گفته شد این است که زنان جامعه چگونگی الگوگیری از شخصیت بزرگواری همچون حضرت زهرا(س) را نمی‌دانند. بدین جهت باید اذعان کرد که هر چه در این مسیر تلاش و کوشش شود بی‌شک می‌تواند خود باوری و تقویت جایگاه زن را در جامعه و خانواده پدید آورد. که کمک بزرگی برای حل مشکلات جامعه زنان ما خواهد بود. پس شناخت ابعاد مختلف زندگی آن حضرت به ویژه در مسائل همسرداری، خانه‌داری و تربیتی فرزندان لازم است تا زمینه خودباوری آنها فراهم گردد.از این‌رو شایسته است تا همه رسانه‌ها در مسیر فرهنگ سازی فاطمی گام بردارند و هرچه بیشتر به معرفی این الگوی برتر کمک نمایند. در این راه نقش متفکران و صاحب نظران دینی و کارشناسان فرهنگی بیش از همه حائز اهمیت است و باید نقش آنها در اگاهی بخشی درست به جامعه را انعکاس داد

شریفی در پاسخ به این سووال که چرا ازرش هاو هنجارهای جوامع غربی در جامعه ما که یک جامعه دینی است در حال نهادینه شدن است؟ به نوعی بفرمایید ارزش های دینی در بین زنان جامعه ما تا چه اندازه بااهمیت و پر رنگ است؟ اظهار کرد: این مشکل تماماً پیامد عدم خودباوری زنان و ایجاد شبهات از سوی دشمنان می‌باشد. متاسفانه این باور در جامعه ما شیوع پیدا کرده که چون غربی‌ها در برخی مسائل پیشرفت کردند، پس تمام رفتار و سخن آنها صحیح و درست است. غافل از این که خود جوامع غربی نیز از این گونه مشکلات رنج می‌بردند و هر از چند گاه برخی از کارشناسان آنها از وجود چنین مشکلاتی در جوامع خود زبان به شکایت باز می‌کنند. به نظر من ارزش‌های دینی در جامعه ما کم رنگ نیست و اتفاقا این ارزش‌ها در میان زنان جامعه بسیار پر رنگ‌تر می باشد، بلکه مشکل اصلی در تطبیق فرهنگ دینی و جاری ساختن آن در زندگی روزمره است که این بخش نیازمند نظریه پردازی دینی و ارائه راهکارهای مطلوب در راستای زندگی دینی می‌باشد. به نظر می‌رسد ارائه یک الگوی دینی مبتنی بر اسلام و جامعه ایرانی می تواند در این مسیر کمک زیادی به زنان در الگو گیری صحیح داشته باشد. به همین خاطر لازم است تا عالمان و اندیشمندان سبک زندگی حضرت زهرا(س) را به گونه‌ای معرفی نمایند که زنان بتوانند از آن به درستی الگوبرداری نمایند.

وی در ادامه یادآور: همچنین توجه داشته باشیم که برای پیشگیری و مقابله با این گونه آسیب‌ها باید به بحث تقویت نهاد خانواده که پیش نیاز تحکیم و سلامت جامعه می باشد عنایت بیشتری داشته باشیم که در اینجا نیز زنان به عنوان اصلی ترین رکن خانواده و جامعه نقش مهمی بر دوش دارند. از این‌رو هر چه در مسیر آگاهی بخش و الگودهی صحیح به زن تلاش شود به نوعی تلاش در سالم سازی جامعه می‌باشد

شریفی در پایان خاطر نشان کرد: در پایان لازم است به این نکته نیز اشاره کنم، علی رغم همه مشکلاتی که در حوزه زنان وجود دارد، بی‌شک بسیاری از زنان ما به خاطر ایمانی که دارند، در بهره گیری از سیره حضرت زهرا(س) پیشگام می‌باشند و به طور قطع می‌توان گفت بیشتر باقی زنان نیز به این باور رسیده‌اند که باید به الگوی حقیقی در این زمینه دست یابند و زمینه اقبال در آنها وجود دارد و کم کم به این نتیجه می‌رسند که آنچه غربی‌ها بیان می‌کنند صحت ندارد ولی شناخت الگوی ضحیح به آنها نیازمند کار فرهنگی می‌باشد و باید در این راه تلاش بیشتری کرد.

انتهای پیام

آدرس اینترنتی